Gemi ve Deniz Taşımacılığı için Gazlı Yangın Söndürme Sistemleri

Neden Gazlı Söndürme?

Gemilerde makine dairesi, yakıt tankları, yağlama sistemleri ve yüksek sıcaklıkta çalışan mekanik ekipmanın bir arada bulunduğu, kapalı ve sınırlı hacimli bir alandır. Bu tip kapalı alanlarda çıkan bir yangın hem hızla büyüyebilir hem de mürettebatın tahliyesi kıyı tesislerine kıyasla çok daha sınırlıdır; açık denizde bir yangın söndürülemezse geminin ve mürettebatın tamamı risk altına girer. Bu nedenle deniz taşımacılığında gazlı söndürme, uluslararası denizcilik güvenlik standartlarının da öngördüğü, kanıtlanmış bir söndürme yöntemidir.

Su bazlı sistemler gemilerde ayrıca korozyon ve ağırlık artışı gibi ek sorunlar taşır; deniz suyu veya tatlı suyun makine dairesindeki metal yüzeylerle teması korozyonu hızlandırır, biriken su ise geminin stabilitesini etkileyebilir. Gazlı sistemler bu riskleri taşımadan, makine dairesini dolduran bir söndürme ortamı sağlayarak yangını her noktada aynı anda bastırır.

Gemi işletmeciliğinde CO2 tarihsel olarak yaygın kullanılmıştır; ancak söndürme konsantrasyonu solunduğunda ölümcül olabildiğinden, tahliye tamamlanmadan devreye alınması ağır sonuçlar doğurabilir. IG-541 gibi inert gazlar insan bulunabilen hacimler için tasarlanmış konsantrasyonlarda uygulandığından, erken veya istenmeyen bir deşarjda risk profili daha düşüktür. Yine de hangi gaz seçilirse seçilsin, SOLAS/FSS Code gereği gaz salınmadan önce alarm verilir ve personelin alanı terk etmesi beklenir; gazlı sistem mürettebatın alanda kalması için değil, alan boşaltıldıktan sonra yangını söndürmek için tasarlanır.

Bu Alana Özgü Riskler

Makine dairesindeki yakıt ve yağ kaynaklı yangınlar, sızıntı veya damlama yoluyla sıcak yüzeylerle (egzoz manifoldu, türbo şarj gövdesi) temas ettiğinde aniden alevlenebilir; bu tip yangınlar genellikle geniş bir yüzeye yayılan sıvı yangını (pool fire) şeklinde gelişir ve klasik su ile müdahalede yangının yayılmasına bile yol açabilir. Kapalı alan yapısı, hem yangının oksijen kaynağının sınırlı olması hem de dumanın hızla tüm hacmi doldurması nedeniyle mürettebat için ayrı bir risk oluşturur.

Açık denizde bulunan bir geminin, kıyı itfaiyesinden veya dışarıdan teknik destekten yararlanma imkanı yoktur; bu nedenle geminin kendi söndürme sistemi, olay anında mevcut olan tek gerçek savunma hattıdır. Bu durum, sistemin periyodik bakımının ve silindirlerin dolum durumunun düzenli olarak doğrulanmasını, kıyı tesislerine kıyasla çok daha kritik hale getirir.

Önerilen Yaklaşım

Makine dairesi gibi mürettebatın olay anında bulunabileceği hacimlerde gaz seçimi, olası bir erken deşarjın sonuçları da dikkate alınarak yapılmalıdır; bu açıdan IG-541 gibi inert gazlar CO2’ye göre daha düşük bir risk profili sunar. CO2 ise halen birçok gemi tipinde ve sıkı prosedürlerle yönetilen kapalı alanlarda kullanılmaktadır. Her iki durumda da deşarj öncesi alarm süresi, salım kumandaları ve tahliye prosedürü FSS Code’a göre tasarlanmalı; seçim, geminin klas kuruluşu gereksinimleri ve işletme prosedürleriyle birlikte değerlendirilmelidir.

Deniz ortamının titreşim, nem ve tuzlu hava gibi zorlu koşulları, ekipmanın bu ortama uygun sertifikasyona sahip olmasını gerektirir; algılama sistemlerinin de yanlış alarmı en aza indirecek şekilde makine dairesi ortam koşullarına göre kalibre edilmesi gerekir. Sistemin devreye alınması sırasında yapılan detaylı işlevsel testler, açık denizde beklenmedik bir arızayla karşılaşmamak için kara ortamına kıyasla daha büyük önem taşır.

GYS, İstanbul merkezli bir gazlı yangın söndürme firması olarak bu tür tesislerde keşiften bakıma tüm süreci kendi ekibiyle yürütür. Gaz seçenekleri ve proje adımları ana sayfamızda bir arada.