FM-200 ve Novec 1230 (FK-5-1-12) Farkı: Hangisi Seçilmeli?

FM-200 ve Novec 1230 (FK-5-1-12), 10 saniyeden kısa sürede boşalan ve kalıntı bırakmayan iki kimyasal temiz gazdır. Aralarındaki asıl fark söndürme gücünde değil; insan güvenliği marjında, çevresel etkide, mevzuatta ve tedarik koşullarındadır. Bu rehber, iki ajanı proje kararını etkileyen başlıklar altında yan yana koyar.

İki Ajan Kısaca

FM-200, HFC-227ea (heptafloropropan) adlı hidroflorokarbon bileşiğinin en bilinen ticari adıdır. Yangını ağırlıklı olarak ısı çekerek söndürür, ek olarak alev bölgesindeki zincir reaksiyonuna kimyasal olarak müdahale eder; uzun yıllardır veri merkezi, arşiv ve teknik odalarda kullanılan köklü bir ajandır. Ayrıntılar için FM-200 gazlı söndürme sistemi sayfamıza bakabilirsiniz.

Novec 1230, FK-5-1-12 adlı florlu ketonun (C6F12O) en bilinen ticari adıdır. Oda sıcaklığında sıvıdır, nozuldan çıkarken buharlaşır ve ağırlıklı olarak ısı çekerek söndürür. En belirgin özelliği çevresel profilidir. Ayrıntılar için FK-5-1-12 (Novec 1230) sayfamıza bakabilirsiniz.

Her iki ajan da 25 veya 42 bar basınçla azot ile basınçlandırılmış silindirlerde sıvı hâlde depolanır, boru şebekesi ve nozullar üzerinden 10 saniyeden kısa sürede boşalır ve elektriksel olarak iletken değildir.

Karşılaştırma Tablosu

İnsan Güvenliği

ABD Çevre Koruma Ajansı’nın (EPA) SNAP değerlendirmesinde olumsuz etki gözlenmeyen en yüksek konsantrasyon (NOAEL) HFC-227ea için hacimce %9, olumsuz etkinin gözlendiği en düşük konsantrasyon (LOAEL) %10,5; FK-5-1-12 için NOAEL %10 olarak verilmiştir. Her iki ajanda da insan bulunabilen hacimlerde tasarım konsantrasyonu bu sınırların altında kalacak şekilde hesaplanır.

Pratik fark, marjın genişliğindedir: FK-5-1-12’nin tipik tasarım konsantrasyonları NOAEL değerinin belirgin biçimde altında kaldığı için, hacim hesabındaki belirsizliklere ve sıcaklık değişimlerine karşı daha fazla pay bırakır. FM-200’de tasarım konsantrasyonu ile NOAEL arasındaki mesafe daha dardır; bu nedenle hacim hesabı, ortam sıcaklığı ve fazla deşarj riskine karşı tasarım daha dikkatli yapılmalıdır. Her iki gazda da yangınla temas eden ajan bozunma ürünleri oluşturabileceğinden deşarjdan önce alarm verilir, alan boşaltılır ve havalandırma yapılmadan içeri girilmez.

Çevresel Etki

FM-200 bir HFC olduğu için küresel ısınma potansiyeli yüksektir ve atmosferde uzun süre kalır. FK-5-1-12’nin GWP değeri 1, atmosferik ömrü yaklaşık 5 gündür; bu da onu mevcut kimyasal temiz gazlar arasında çevresel etkisi en düşük seçenek yapar. Kurumsal sürdürülebilirlik hedefleri, yeşil bina sertifikasyonu veya çevresel raporlama yükümlülüğü olan projelerde bu fark çoğu zaman belirleyicidir.

Çevresel etki tek başına öncelikse, sıfıra yakın GWP’ye sahip inert gazlar da değerlendirilmelidir; iki aile arasındaki farkları inert gaz ve kimyasal temiz gaz karşılaştırmamızda ele aldık.

Mevzuat: Türkiye ve AB

Türkiye’de florlu sera gazı içeren yangından korunma ekipmanı, 15 Ekim 2024 tarihli ve 32693 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik kapsamındadır. Yönetmeliğin yangından korunma ekipmanı için öngördüğü piyasaya arz yasağı perflorokarbon veya HFC-23 içeren ekipmanla sınırlıdır; HFC-227ea bu listede yer almaz. Buna karşılık kurulum, bakım ve servisi yapan firmaların TS 13905 kapsamında TSE Hizmet Yeterlilik Belgesine, bu işi yapan kişilerin Mesleki Yeterlilik Belgesine sahip olması ve 5 ton CO2 eşdeğeri veya üzerindeki sabit sistemlerin operatörü tarafından EKOMVET’e kaydedilmesi gerekir.

Avrupa Birliği’nde HFC’lere yönelik düzenleme daha sıkıdır. AB ülkelerindeki projelerde HFC içeren yeni bir sistemin kurulabilirliği, güncel AB mevzuatına göre proje başında ayrıca doğrulanmalıdır.

Tedarik ve Yeniden Dolum

3M, Aralık 2022’de PFAS üretiminden 2025 sonuna kadar çekileceğini duyurmuş ve Novec ürün ailesini bu kapsamda sonlandırmıştır. Bu, FK-5-1-12’nin piyasadan kalktığı anlamına gelmez: “Novec 1230” bir ticari markadır ve ajan başka üreticiler tarafından da üretilmektedir. Yine de hem FM-200 hem FK-5-1-12 sistemlerinde, sistemin hangi ajan ve üreticiyle onaylı olduğu ve deşarj sonrası yeniden dolumun nasıl yapılacağı teklif aşamasında netleştirilmelidir. Ajanlar birbirinin yerine doldurulamaz; ajan değişikliği yeni bir sistem tasarımı demektir.

Hangi Durumda Hangisi?

Nihai seçim; korunan hacmin doluluk durumu, oda sızdırmazlığı, çevresel öncelikler ve mevzuat birlikte değerlendirilerek mühendislik hesabıyla yapılır. Proje bazında hangi ajanın uygun olduğunu değerlendirmek için teklif formunu doldurabilir veya doğru söndürme sisteminin seçimi rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Bu rehberdeki bilgileri projenize uygulamak için gazlı yangın söndürme hizmetlerimizi ve tüm sistem seçeneklerini ana sayfamızda inceleyebilir, teklif formundan bize ulaşabilirsiniz.

Son güncelleme: 4 Kasım 2026