Veri Merkezi ve Server Odaları için Gazlı Yangın Söndürme

Neden Gazlı Söndürme?

Veri merkezlerinde yangına müdahale su bazlı sistemlerle yapılamaz; çünkü sprinkler suyu, elektronik kartlar, güç kaynakları ve ağ ekipmanı üzerinde kalıcı hasara yol açar ve genellikle tek bir sunucu odasındaki olayı tüm kata yayılan bir felakete dönüştürür. Gazlı söndürme sistemleri ise oksijeni seyrelterek veya yanma zincirini kimyasal olarak keserek yangını söndürürken hiçbir iletken kalıntı bırakmaz, bu sayede söndürme sonrası ekipman büyük ölçüde çalışır durumda kalabilir.

Veri merkezlerinin bir diğer kritik özelliği, sunucu salonlarının 7/24 personel tarafından ziyaret edilmesi veya yakınında çalışılmasıdır. Bu nedenle seçilen söndürme gazının, tasarım konsantrasyonunda insan sağlığına yönelik kabul edilebilir bir güvenlik marjına sahip olması zorunludur. FM-200, IG-541 (Inergen) ve FK-5-1-12 (Novec 1230) bu profile uyar; CO2 ise söndürme konsantrasyonunda solunduğunda ölümcül olabildiğinden, personelin bulunduğu veri merkezi alanlarında tercih edilmez. Hangi gaz seçilirse seçilsin, deşarjdan önce alarm verilir ve salon boşaltılır.

Ayrıca veri merkezlerinde iş sürekliliği doğrudan gelire ve itibara bağlıdır; kısa bir kesinti bile büyük maliyetler doğurabilir. Gazlı sistemlerin saniyeler içinde devreye girmesi ve yangını erken aşamada, henüz küçükken bastırması, hem ekipman kaybını hem de kesinti süresini minimize eder.

Bu Alana Özgü Riskler

Veri merkezlerindeki yangın riskinin büyük kısmı elektriksel kökenlidir. Yoğun kablo yığınları, güç dağıtım üniteleri (PDU) ve UPS sistemleri, zamanla gevşeyen bağlantılar veya aşırı yüklenme nedeniyle ısınabilir; bu ısınma genellikle görünür alevden önce uzun süre için için yanma (smoldering) şeklinde ilerler. Bu tip yangınların erken evrede, duman parçacığı seviyesinde tespit edilebilmesi için hassas duman algılama sistemlerinin gazlı söndürme sistemiyle entegre çalışması gerekir.

Yükseltilmiş taban altı ve asma tavan üstü gibi erişimi zor boşluklar, veri merkezlerine özgü ayrı bir risk grubu oluşturur. Bu alanlarda biriken toz, kablo izolasyon parçacıkları ve bazen unutulmuş ambalaj malzemeleri, görünür denetim dışında kaldığı için bir kıvılcımın fark edilmeden yayılmasına zemin hazırlar. Bu nedenle söndürme tasarımı yalnızca ana salon hacmini değil, taban altı ve tavan üstü hacimlerini de ayrı zonlar olarak hesaba katmalıdır.

Son olarak, HVAC ve soğutma sistemlerindeki arızalar hem doğrudan bir tutuşma kaynağı olabilir hem de sıcaklık kontrolünü kaybettirerek elektronik ekipmanın termal sınırlarını zorlayabilir. Sunucu salonlarına doküman, karton kutu veya ambalaj malzemesi sokulması ise kurumsal disiplin eksikliğinden kaynaklanan, teknik olarak önlenebilir ama sık karşılaşılan bir yangın yükü artışıdır.

Deşarj Gürültüsü ve Sabit Diskler

Gazın nozullardan yüksek hızla çıkışı kısa süreli ama yüksek bir ses ve titreşim oluşturur. Bu gürültünün, çalışan sabit disklerde (HDD) geçici okuma/yazma hatalarına yol açabildiği sektörde bilinen bir durumdur. 2022’de yayımlanan bağımsız bir çalışmada, inert ve halokarbon gazlarla standart ve “sessiz” nozullar karşılaştırılmış; sessiz nozulların gürültüyü genel olarak 110 dB referans seviyesinin altında tuttuğu, düşük devirli disklerin ise en çok etkilenen grup olduğu bildirilmiştir. Bu nedenle sunucu salonu projelerinde nozul seçimi ve yerleşimi, rakların konumu ve sistem üreticisinin akustik verileri birlikte değerlendirilir.

Önerilen Yaklaşım

Tek bir sunucu odası veya küçük bir veri merkezi için stand-alone (bağımsız) bir sistem genellikle yeterlidir; FM-200 hızlı devreye alma ve kompakt silindir yerleşimi avantajı sunar. Birden fazla sunucu salonu, taban altı ve tavan üstü gibi ayrı hacimlerin tek bir silindir bankasından beslenmesi gereken büyük veri merkezlerinde ise çok bölgeli (multi-zone) bir mimari tercih edilir; bu durumda IG-541 yüksek silindir sayısı gerektirse de, inert gaz yapısı sayesinde uzun süreli, kimyasal bozunma endişesi taşımayan bir çözüm sağlar.

Artefakt hassasiyeti daha düşük olmakla birlikte özellikle kritik, yüksek yoğunluklu sunucu kabinleri için FK-5-1-12 (Novec 1230) düşük silindir hacmi ve kısa boşalma süresiyle öne çıkar. Hangi gaz seçilirse seçilsin, tasarımın odanın sızdırmazlık seviyesiyle uyumlu olması ve tutma süresi (hold time) boyunca konsantrasyonun korunduğunun oda sızdırmazlık testiyle doğrulanması, sistemin fiilen işe yarayıp yaramayacağını belirleyen en kritik adımdır.

GYS, İstanbul merkezli bir gazlı yangın söndürme firması olarak bu tür tesislerde keşiften bakıma tüm süreci kendi ekibiyle yürütür. Gaz seçenekleri ve proje adımları ana sayfamızda bir arada.