Endüstriyel Tesisler için Gazlı Yangın Söndürme Sistemleri

Neden Gazlı Söndürme?

Endüstriyel tesislerde yangının kaynağı çoğu zaman elektriksel arıza, sıcak çalışma veya yanıcı sıvı/gaz kaçağıdır ve bu tür yangınlar saniyeler içinde büyüyebilir. Su bazlı söndürme sistemleri, elektrik enerjili ekipman üzerinde ek bir elektrik çarpması ve kısa devre riski taşıdığından, kontrol odaları, motor sürücü kabinleri ve proses kontrol panoları gibi enerjili alanlarda uygun bir çözüm değildir. Gazlı sistemler ise elektriksel olarak iletken olmayan bir söndürme ortamı sunarak, enerjisi kesilmemiş ekipman üzerinde dahi güvenle kullanılabilir.

Endüstriyel tesislerin bir diğer önemli özelliği, üretim sürekliliğinin doğrudan maliyetle ilişkili olmasıdır. Bir proses hattının veya kontrol sisteminin su hasarı nedeniyle uzun süre devre dışı kalması, yangının kendisinden daha büyük bir ekonomik kayba yol açabilir. Gazlı söndürme, hem hızlı devreye girmesi hem de kalıntı bırakmaması sayesinde, söndürme sonrası temizlik ve devreye alma süresini önemli ölçüde kısaltır.

Endüstriyel tesislerde alanların bir kısmı sürekli personel bulunan, bir kısmı ise erişimi kısıtlı veya vardiya dışında boş kalan bölgelerden oluşur; bu heterojen yapı, tek bir gaz tipi yerine alan bazlı, risk değerlendirmesine dayalı bir gaz seçimini gerektirir.

Bu Alana Özgü Riskler

Toz birikimi, özellikle öğütme, eleme veya taşıma hatlarının bulunduğu tesislerde ciddi bir tehlikedir; belirli konsantrasyondaki yanıcı toz bulutları bir tutuşma kaynağıyla karşılaştığında patlama şiddetinde yanabilir. Kaynak, kesme ve taşlama gibi sıcak çalışma faaliyetleri ise kıvılcım ve sıçrayan metal parçacıkları yoluyla yakındaki yanıcı malzemeleri tutuşturabilecek doğrudan bir ateşleme kaynağıdır ve genellikle plansız, geçici çalışma alanlarında ortaya çıkar.

Yakıtlar, çözücüler ve bazı tesislerde ham petrol gibi yanıcı sıvı ve gazların depolanması veya işlenmesi, hem yangın yükünü hem de yangının yayılma hızını artırır; bu maddelerin buharları kapalı hacimlerde patlayıcı bir atmosfer oluşturabilir. Arızalı veya yetersiz bakım görmüş makine ekipmanı ise sürtünme ısısı, yağ kaçağı veya elektrik motoru arızası yoluyla beklenmedik tutuşma kaynakları üretebilir; bu risk, planlı periyodik bakımın ihmal edildiği tesislerde belirgin şekilde artar.

Elektrik panoları ve şalt ekipmanındaki arızalar, gevşek bağlantılardan kaynaklanan ark oluşumu veya aşırı yüklenme yoluyla hem yerel bir yangına hem de tesis genelinde güç kesintisine yol açabilir; bu tür panolar genellikle kompakt, kapalı kabinler içinde bulunduğundan, hacim bazlı değil doğrudan pano içi (panel suppression) söndürme yaklaşımı daha etkilidir.

Önerilen Yaklaşım

Sürekli personel bulunmayan veya erişimi prosedürle kısıtlanmış proses alanları ve depo hacimleri için CO2, düşük maliyeti ve yüksek söndürme etkinliğiyle uygun bir seçenektir; ancak bu alanlara girişin katı kilitleme/etiketleme (lockout) prosedürleriyle yönetilmesi şarttır. Kontrol odaları, elektrik dağıtım merkezleri ve personelin daha sık bulunduğu teknik hacimlerde ise IG-541 veya FM-200 tercih edilerek insan güvenliği ile söndürme etkinliği birlikte sağlanır.

Tekil elektrik panoları, motor kontrol merkezleri (MCC) ve saha kabinleri için ise oda bazlı bir sistem yerine doğrudan kabin içine entegre edilen panel suppression çözümü, hem daha düşük gaz miktarıyla hem de daha hızlı tepki süresiyle noktasal koruma sağlar. Büyük tesislerde genellikle bu üç yaklaşımın (CO2, IG-541/FM-200, panel suppression) alan bazlı risk değerlendirmesine göre bir arada kullanıldığı çok bölgeli bir mimari ortaya çıkar.

GYS, İstanbul merkezli bir gazlı yangın söndürme firması olarak bu tür tesislerde keşiften bakıma tüm süreci kendi ekibiyle yürütür. Gaz seçenekleri ve proje adımları ana sayfamızda bir arada.